Bạn có đang “bảo bọc” chó của mình quá mức?

Nguyên nhân thầm lặng gây ra stress khi xa chủ

Stress khi xa chủ là một trong những vấn đề hành vi phổ biến nhất mà tôi gặp ở chó - và trong rất nhiều trường hợp, nó bắt đầu ngay từ những tuần đầu tiên sau khi chó con được đưa về nhà. Điều mà nhiều chủ nuôi yêu thương không nhận ra là: việc chăm sóc quá mức trong giai đoạn này - tôi gọi là “over-mothering” (nuông chiều như mẹ) - có thể để lại hệ quả tâm lý lâu dài cho chó.

Hãy cùng phân tích.

Trong tự nhiên, điều gì xảy ra?

Trong môi trường tự nhiên, chó mẹ không chỉ cho con bú và âu yếm liên tục. Khi chó con đến một độ tuổi nhất định, chó mẹ bắt đầu tạo khoảng cách cảm xúc. Chúng có thể ngăn con bú, gầm gừ nhẹ, đẩy con ra xa hoặc khuyến khích con tự khám phá thay vì bám dính.

Đây là một phần rất quan trọng trong quá trình giúp chó con phát triển khả năng chịu đựng cảm xúc, tự điều tiết và chấp nhận sự thất vọng.

Chính quá trình này giúp chó con lớn lên thành những chú chó cân bằng và tự tin.

Còn trong những ngôi nhà hiện đại?

Khi một chú chó con về nhà mới, quá trình “tách dần” tự nhiên này thường bị chặn đứng. Vì yêu thương và háo hức, nhiều gia đình dành cho chó con sự chú ý liên tục. Chó được bế suốt, được phép theo chủ khắp nhà, và được dỗ dành ngay khi rên rỉ hay tỏ ra lo lắng.

Điều này có vẻ đúng - vì nó vẫn còn là “em bé” - nhưng việc củng cố sự phụ thuộc liên tục này lại có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng về sau.

Chó con rất nhanh học được rằng: “Mình không thể tự xoay xở một mình.”Nó không học cách tự trấn an, tự nằm yên, hay kiên nhẫn chờ đợi nhu cầu được đáp ứng. Vài tháng sau, bạn sẽ thấy một chú chó hoảng loạn ngay khi bị để một mình, dù chỉ trong thời gian ngắn.

Góc nhìn tâm lý học đằng sau vấn đề

Cũng giống như trẻ em, chó con cần ranh giới cảm xúc để trưởng thành khỏe mạnh. Khi thiếu những ranh giới này, chúng sẽ mắc kẹt trong trạng thái lệ thuộc và bám dính. Não bộ không phát triển đủ công cụ để xử lý sự thất vọng, buồn chán hay cô lập tạm thời.

Điều này thường biểu hiện qua:

• Sủa, tru hoặc rên rỉ quá mức khi bị để một mình

• Phá phách (gặm nhấm, đào bới, cắn đồ đạc)

• Đi đi lại lại, thở gấp, chảy dãi - dấu hiệu căng thẳng khi sắp bị tách khỏi chủ

• Thiếu tự tin, khó tự nằm yên

Phần lớn những hành vi này đều có thể truy ngược về cách chó con được nuôi dạy ban đầu, và liệu nó có được trao cơ hội để hình thành tính độc lập hay không.

Làm sao để nuôi một chú chó con tự tin, ổn định cảm xúc?

Tin tốt là: với sự cân bằng đúng giữa yêu thương và vai trò dẫn dắt, bạn hoàn toàn có thể nuôi một chú chó vừa gắn bó sâu sắc với bạn, vừa không lệ thuộc.

Dưới đây là những gợi ý thực tế để bắt đầu:

1. Tạo môi trường bình tĩnh, có cấu trúc

Tránh kích thích chó con bằng quá nhiều sự phấn khích và chú ý liên tục. Giữ các tương tác điềm tĩnh và có mục đích. Sự quá khích khiến chó quen sống trong trạng thái kích động cao, và điều đó khiến chúng khó chịu đựng sự cô đơn hay buồn chán.

2. Dạy chó con biết ở một mình

Sử dụng crate, cũi hoặc không gian an toàn để chó con nghỉ ngơi tách khỏi bạn, ngay cả khi bạn vẫn ở nhà. Bắt đầu từ thời gian ngắn rồi tăng dần. Điều này giúp chó hiểu rằng ở một mình không phải điều đáng sợ.

3. Đừng phản ứng với mọi tiếng rên rỉ

Khi chó con kêu gọi sự chú ý, hãy đợi đến khi nó bình tĩnh lại rồi mới phản hồi. Nếu bạn lập tức chạy đến, chó sẽ học rằng căng thẳng cảm xúc là cách hiệu quả để đạt được điều nó muốn. Hãy thưởng cho sự bình tĩnh, không phải sự hoảng loạn.

4. Thiết lập ranh giới và luật lệ

Ngay từ ngày đầu, hãy đặt ra ranh giới rõ ràng. Đừng để chó con theo bạn từ phòng này sang phòng khác cả ngày. Dạy lệnh “place” hoặc “bed” và thưởng khi chó ở yên. Ranh giới không tạo khoảng cách - chúng tạo sự an toàn.

5. Xã hội hóa một cách thông minh

Xã hội hóa không có nghĩa là để chó chạy nhảy với mọi người và mọi chó. Đó là việc giới thiệu môi trường mới một cách bình tĩnh, có kiểm soát, giúp chó xây dựng sự tự tin mà không bị quá tải.

6. Sử dụng sự âu yếm đúng thời điểm

Sự âu yếm là công cụ rất mạnh. Nhưng nó chỉ hiệu quả khi dùng đúng lúc. Hãy dành sự vuốt ve khi chó bình tĩnh, nằm yên, hoặc đưa ra quyết định tốt - không phải khi nó bám dính, đòi hỏi hay kích động.

Lời kết

Nuôi chó con không chỉ là yêu thương - mà là chuẩn bị cho nó bước vào cuộc sống. Điều đó đôi khi đồng nghĩa với việc nói “không”, đặt giới hạn, và cho chó cơ hội tự đối diện, học hỏi và trưởng thành. Cũng giống như chó mẹ trong tự nhiên, bạn cần biết buông đúng lúc để chó con phát triển thành một chú chó trưởng thành ổn định và tự tin.

Làm đúng ngay từ đầu, bạn sẽ có một chú chó không chỉ yêu bạn - mà còn tin tưởng bạn, tôn trọng bạn, và có thể sống tốt cả khi ở bên bạn lẫn khi không có bạn bên cạnh.

© Mark Singer